Pt. Gioan Vũ Hiến

NỀN TẢNG SỨ VỤ PHÓ TẾ THEO CÔNG VỤ TÔNG ĐỒ

Chức Phó Tế ra đời trong sách Công Vụ Tông Đồ (CVTĐ), Chương 6, khi các Thánh Tông Đồ đối diện với mối đe dọa nghiêm trọng cho sự hiệp nhất. Các góa phụ Hy Lạp bị bỏ quên, và sự chia rẽ bắt đầu len lỏi vào Hội Thánh non trẻ. Phản ứng của Chúa Thánh Thần không phải là phớt lờ vấn đề, nhưng là đánh động lòng những người đầy đức tin và khôn ngoan, để họ đứng lên phục vụ và khôi phục sự hòa hợp. Như thế ngay từ đầu, sứ vụ phó tế là gìn giữ sự hiệp thông qua phục vụ. CVTĐ 6 kể Giáo Hội thời sơ khai tràn đầy lòng nhiệt thành của Lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, nhưng đã phải vật lộn với những giới hạn rất con người. Các góa phụ nói tiếng Hy Lạp là những người yếu thế lệ thuộc và thường bị gạt ra bên lề, đã bị bỏ quên trong việc phân phát lương thực hằng ngày. Đây không chỉ là vấn đề tổ chức, mà là vấn đề công lý, phẩm giá và hiệp nhất. Nếu không giải quyết sớm sẽ làm rạn nứt Hội Thánh Sơ Khai theo ranh giới văn hóa và sắc tộc — người Do Thái đối nghịch với người Hy Lạp, người trong cuộc đối nghịch với người ngoài cuộc. Sự chia rẽ đã ở ngay trước cửa.

Phản ứng của các Tông Đồ thật kinh ngạc. Họ không phớt lờ sự than phiền hay bịt miệng người bị bỏ rơi. Họ cũng không tự mình kiểm soát mọi thứ. Nhưng được Thánh Thần hướng dẫn, họ tập hợp cộng đồng lại để nhận định về một thừa tác vụ mới. Bảy người “đầy Thánh Thần và khôn ngoan” đã được chọn và biệt riêng qua lời cầu nguyện và việc đặt tay. Lúc ấy sứ vụ phó tế ra đời không như là một chức vụ danh dự, mà là một đáp trả cụ thể trước bất công, để khôi phục sự hòa hợp và bảo vệ sự hiệp thông.

Câu chuyện ấy vẫn vang vọng mạnh mẽ trong Giáo Hội hôm nay. Các phó tế vẫn hiện diện và phục vụ giữa những giai đoạn cộng đoàn bị chia rẽ bởi văn hóa, ngôn ngữ, giai cấp, chính trị hay ý thức hệ. Giống như trong Giáo Hội sơ khai, những rạn nứt ấy tiếp tục đe dọa uy tín của chúng ta: những chứng nhân của Tin Mừng. Đức Thánh Cha Phanxicô thường nhắc nhở rằng “chia rẽ là vũ khí ưu thích của ma quỷ.” CVTĐ 6 kể rằng Thánh Thần hằng thôi thúc các phó tế bảo vệ sự hiệp thông, không phải bằng quyền lực, mà bằng tinh thần phục vụ khiêm nhường và yêu thương.

Những “góa phụ bị bỏ quên” của thời đại hôm nay là ai?  Họ có thể là những gia đình di dân sống trong sợ hãi, người già bị lãng quên trong viện dưỡng lão, những người mẹ đơn thân gồng gánh hai công việc, những tù nhân không còn ai đến thăm.  Họ cũng có thể là những nhóm người trong Giáo Hội không được lắng nghe – người trẻ đang khát khao ý nghĩa cuộc đời, người nghèo bên lề xã hội, những giáo dân trung tín bị tổn thương vì các vụ tai tiếng và chia rẽ. Sứ mạng của người phó tế là nhận ra những vết thương ấy, đem chúng đến trước cộng đoàn, và hành động để không ai bị bỏ rơi.

Khi chiêm ngắm sứ mạng xã hội của Giáo Hội, Đức Giáo Hoàng Leo XIII khẳng định trong Rerum Novarum rằng tình liên đới với người nghèo và người dễ tổn thương không phải là điều tùy chọn, mà là yếu tố thiết yếu của đời sống Kitô hữu. Tương tự như thế, CVTĐ 6 cho thấy bác ái và công lý không phải là phần phụ thêm của Tin Mừng, nhưng là thành phần cốt lõi của sự hiệp thông. Giáo Hội không thể nên MỘT nếu một số con cái của mình đang đói khát, bị quên lãng hay bị loại trừ.

Với các phó tế hôm nay, CVTĐ 6 vừa là niềm an ủi vừa là lời thách đố. An ủi vì đặt nền tảng sứ vụ phó tế trong khôn ngoan Thần Khí: chúng ta không tự phong cho mình, nhưng được Thần Khí kêu gọi và được Hội Thánh sai đi. Thách đố vì thừa tác vụ phó tế không phải là chức vụ mà là phục vụ: chúng ta không tìm kiếm vinh danh, mà là hàn gắn và hiệp nhất. Làm phó tế là biết nhận ra nơi nào sự hiệp thông đang bị đe dọa, và hành động với đức tin, khiêm nhường và sáng tạo, để Giáo Hội luôn được nguyên vẹn.

Lời kết thúc CVTĐ 6 mang đầy hy vọng: Khi các phó tế được sai đi, hòa giải được khôi phục, “Lời Thiên Chúa lan tràn mạnh mẽ, và số môn đệ tăng thêm rất nhiều” (Cv 6,7). Hiệp nhất sinh hoa trái truyền giáo. Đó cũng là lời hứa cho chúng ta hôm nay: khi các phó tế trung thành gìn giữ sự hiệp thông bằng phục vụ, Giáo Hội trở nên đáng tin hơn, đáng truyền giáo hơn và sống động hơn.