Deacon Vincent Dam

“LEARNING TO LOVE EVERYTHING IN THE RIGHT ORDER”

13th Sunday in Ordinary Time - Year A

A wealthy businessman was approaching retirement after working nearly sixty years. One evening his wife gently asked him, "When you finally retire, what are you looking forward to the most?" Without hesitation he answered, "I finally want to enjoy life." She smiled and asked, "Really? What have you been doing all these years?" He laughed and replied, "Making money so I could enjoy life someday." She became quiet for a moment and then asked one last question: "And if someday never comes?" There was an awkward silence. Finally, the husband smiled and admitted, "Then I suppose I spent my whole life preparing to live... without ever really living."

Brothers and sisters, we smile because there is a little of that businessman in every one of us. Most people do not wake up one morning and decide to stop loving God. Instead, little by little, good things quietly move into the place that belongs to God alone. A career. A spouse. Children. Financial security. Reputation. Comfort. Even our own fears. The disorder happens so gradually that we hardly notice it until one day our decisions reveal that Christ has become second rather than first.

That is why today's Gospel is not really about parents or children. It is about something much deeper. It is about the order of our loves. Jesus asks only one question: Who truly comes first in your heart?

His words shocked His first listeners: "Whoever loves father or mother more than me is not worthy of me." In first-century Judaism, family was everything. It gave you your identity, your inheritance, your occupation, your security, and your honor. To leave your family often meant losing your entire place in society. Yet Jesus deliberately places Himself above every earthly relationship. Why? Because no prophet—not Moses, not Elijah, not Elisha—ever dared to say, "Love me more than your parents." Only God could make such a claim. Jesus is not asking for admiration; He is revealing His divine identity.

But why does Christ deserve such absolute priority? St. Paul gives us the answer in today's second reading. Through Baptism we have died with Christ and risen with Christ. Baptism did not merely make us members of the Church; it changed who we are. Our parents gave us biological life, but Christ gave us eternal life. Our parents introduced us to this world, but Christ opened Heaven for us. Our parents loved us into existence, but Christ loved us all the way to Calvary. That is why the Christian life is the lifelong formation of the heart, so that we learn to love everything in the right order.

Centuries later, St. Augustine expressed this profound truth. The tragedy of sin is not always that we love bad things. More often, we love good things in the wrong order. Parents are good. Children are good. Marriage is good. Work is good. Success is good. Even our love for our country is good. But when any of these quietly takes the place that belongs to God alone, the harmony of the heart is lost.

Imagine an orchestra. Every instrument is beautiful. The violin is beautiful. The trumpet is beautiful. The piano is beautiful. But if every musician ignores the conductor and plays only what he wants, the result is not music but noise. Christ is the conductor of the Christian heart. When He stands at the center, every other love finds its proper harmony.

Or think of our solar system. As long as the sun remains at the center, every planet stays in its proper orbit. But if one planet tried to become the center, the whole system would collapse into chaos. Christ is the Sun of the Christian heart. When He is first, our marriage, our family, our work, our friendships, even our devotion to Mary, all find their proper place.

That is exactly what Jesus means when He says, "Whoever loves father or mother more than me is not worthy of me." The Greek word is ἄξιος (axios). It originally described something balanced on a scale—something corresponding to its true value. A worthy judge acted like a judge. A worthy soldier lived like a soldier. Jesus is saying that if we call ourselves Christians, then our lives should correspond to that identity. The issue is not that Jesus rejects us. The question is whether our priorities match the faith we profess.

A priest once spoke with a heartbroken Catholic mother who said, "Father, I don't understand. We raised our children in the Church, but now none of them practices the faith." The priest gently asked, "Tell me about their childhood." She smiled proudly. "They were wonderful athletes. Every weekend we traveled for tournaments. They earned scholarships and accomplished so much." The priest then asked one simple question: "Did those tournaments ever cause your family to miss Sunday Mass?" She looked down and quietly answered, "Quite often. We thought God would understand." The priest replied kindly, "Perhaps He did. But your children understood something too. Week after week they learned, not from your words but from your decisions, that success came before worship."

Those parents never intended to reject God. They simply allowed another good thing to become greater than God. That is how the disorder of love begins. It rarely begins with hatred of God. It begins when good things slowly become ultimate things.

Then Jesus continues, "Whoever does not take up his cross and follow me is not worthy of me." Notice the beautiful progression of today's Gospel. Jesus begins with love, because every decision begins in the heart. Then He speaks about the Cross, because whenever Christ becomes our first love, sacrifice inevitably follows. Next He speaks about life: "Whoever loses his life for my sake will find it," because every sacrifice made for Christ eventually becomes abundant life. Finally He speaks about reward, because God never forgets a single act of faithful love. Love leads to the Cross; the Cross leads to Life; and Life blossoms into eternal Reward. That is not only the structure of today's Gospel; it is the pattern of every Christian life.

Many people say, "My illness is my cross," or "My financial problems are my cross." Certainly these are real sufferings. But the Cross in today's Gospel has a more specific meaning. The Cross is the suffering that comes because we choose to remain faithful to Christ. Remaining faithful in a difficult marriage. Refusing to cheat in business. Forgiving someone who deeply wounded us. Caring patiently for aging parents. Raising children in the Catholic faith when society mocks Christian values. Remaining honest when dishonesty would bring greater profit. These are crosses because they are freely embraced out of love for Christ.

Jesus then says, "Whoever finds his life will lose it, and whoever loses his life for my sake will find it." The greatest rival to Christ is often not another person but ourselves. We instinctively protect our comfort, our plans, our pride, and our control. Yet Jesus teaches the great paradox of the Gospel: the more tightly we cling to ourselves, the smaller our lives become; the more completely we entrust ourselves to Christ, the more fully alive we become.

The first reading gives us a beautiful example. The Shunammite woman never asked Elisha for a miracle. She simply recognized that he was a holy man of God. She prepared a room, a bed, a table, a chair, and a lamp. Everything she possessed became available for God's servant. She never asked, "What will I receive?" She first asked, "Lord, what can I give?" That is a heart already ordered toward God. Only afterward did God bless her with the son she had never dared to request. Our culture often asks first, "What's in it for me?" Faith asks first, "Lord, how may I serve You?"

That is why Jesus ends today's Gospel by speaking about rewards. Whoever welcomes a prophet welcomes Christ. Whoever receives a righteous person receives Christ. Even a cup of cold water given because someone belongs to Christ will never be forgotten. When Christ occupies the center of the heart, generosity naturally follows. A rightly ordered heart becomes a welcoming heart.

Brothers and sisters, holiness is not first measured by how much we do for God. Holiness is measured by whether our loves are rightly ordered. The Holy Spirit spends our entire lifetime patiently reshaping our hearts, teaching us to love as Christ loves. When Christ truly becomes the first love of our hearts, we do not love our spouses less, our parents less, our children less, or even Mary less. We finally love them as God intended—with a love purified by Christ, strengthened by the Cross, filled with hope, and destined for eternity.

May Our Mother of Perpetual Help accompany us on that lifelong journey, until Christ truly becomes the center of our hearts and the first love of our lives. Amen.

“HỌC BIẾT YÊU MỌI SỰ THEO ĐÚNG TRẬT TỰ”

Có một doanh nhân giàu có chuẩn bị nghỉ hưu sau gần sáu mươi năm làm việc không ngừng nghỉ. Một buổi tối, người vợ dịu dàng hỏi ông: “Khi nghỉ hưu, điều gì làm anh mong đợi nhất?” Ông trả lời ngay: “Cuối cùng thì anh cũng được tận hưởng cuộc sống.” Bà mỉm cười hỏi lại: “Thế suốt sáu mươi năm qua anh đã làm gì?” Ông cười: “Anh làm việc để kiếm tiền, để một ngày nào đó được sống.” Người vợ im lặng một lúc rồi hỏi: “Nhưng nếu ‘một ngày nào đó’ không bao giờ đến thì sao?” Ông cũng lặng người. Sau cùng ông mỉm cười chua chát: “Có lẽ anh đã dành cả cuộc đời để chuẩn bị sống… mà lại quên sống.”

Anh chị em thân mến,

Chúng ta mỉm cười vì hình như ai trong chúng ta cũng thấy thấp thoáng hình ảnh của mình trong câu chuyện ấy. Rất ít người thức dậy vào một buổi sáng và quyết định từ bỏ Thiên Chúa. Điều đó hầu như không bao giờ xảy ra. Nhưng từng chút một, những điều tốt đẹp lại âm thầm chiếm lấy vị trí vốn chỉ thuộc về Thiên Chúa. Công việc. Người bạn đời. Con cái. Tiền bạc. Danh vọng. Sự an nhàn. Ngay cả những nỗi lo sợ của chính mình. Sự đảo lộn ấy diễn ra rất chậm, đến nỗi nhiều khi chúng ta không nhận ra, cho đến một ngày nhìn lại, chúng ta thấy Đức Kitô đã bị đẩy xuống hàng thứ hai.

Vì thế, Tin Mừng hôm nay không thực sự nói về cha mẹ hay con cái. Tin Mừng nói về một điều sâu xa hơn nhiều: trật tự của tình yêu trong trái tim con người. Chúa Giêsu chỉ đặt cho chúng ta một câu hỏi duy nhất: “Ai thật sự đứng ở vị trí thứ nhất trong trái tim con?”

Lời Chúa hôm nay quả thật gây chấn động: “Ai yêu cha mẹ hơn Thầy thì không xứng đáng với Thầy.” Đối với người Do Thái thời Chúa Giêsu, gia đình là tất cả. Gia đình cho họ căn tính, nghề nghiệp, gia sản, danh dự và chỗ đứng trong xã hội. Rời bỏ gia đình nhiều khi đồng nghĩa với việc đánh mất tất cả. Thế nhưng Chúa Giêsu lại đặt chính Người trên mọi tương quan trần thế. Tại sao? Bởi vì chưa từng có một ngôn sứ nào, kể cả Môsê, Êlia hay Êlisê, dám nói: “Hãy yêu tôi hơn cha mẹ.” Chỉ một mình Thiên Chúa mới có quyền đòi hỏi như thế. Qua lời này, Chúa Giêsu không chỉ dạy luân lý; Người đang mặc khải căn tính thần linh của mình.

Nhưng tại sao Đức Kitô lại có quyền đòi hỏi vị trí ưu tiên tuyệt đối ấy? Thánh Phaolô trả lời trong bài đọc thứ hai. Qua Bí tích Rửa Tội, chúng ta đã cùng chết và cùng sống lại với Đức Kitô. Bí tích Rửa Tội không chỉ làm chúng ta trở thành người Công giáo; Bí tích ấy biến đổi chính căn tính của chúng ta. Cha mẹ sinh ra chúng ta cho cuộc sống trần gian; Đức Kitô ban cho chúng ta sự sống đời đời. Cha mẹ đưa chúng ta vào thế giới này; Đức Kitô mở cửa Nước Trời cho chúng ta. Cha mẹ yêu thương chúng ta bằng tình yêu cao quý nhất của con người; Đức Kitô yêu chúng ta đến mức hiến mạng sống trên thập giá. Vì thế, đời sống Kitô hữu chính là hành trình suốt đời để Thiên Chúa uốn nắn trái tim chúng ta, giúp chúng ta biết yêu mọi sự theo đúng trật tự.

Thánh Augustinô từng dạy một chân lý rất sâu sắc: nguồn gốc của tội lỗi không phải lúc nào cũng là yêu điều xấu; nhiều khi chúng ta yêu những điều tốt, nhưng lại yêu không đúng chỗ. Cha mẹ là điều tốt. Con cái là điều tốt. Hôn nhân là điều tốt. Công việc là điều tốt. Thành công là điều tốt. Lòng yêu nước cũng là điều tốt. Nhưng khi một điều tốt nào đó âm thầm chiếm lấy vị trí vốn chỉ thuộc về Thiên Chúa, trái tim con người bắt đầu mất trật tự.

Hãy tưởng tượng một dàn nhạc giao hưởng. Cây vĩ cầm rất hay. Chiếc kèn đồng rất hay. Đàn piano cũng rất hay. Nhưng nếu mỗi nhạc công đều tự ý chơi theo ý mình mà không nhìn người chỉ huy, thì điều phát ra sẽ không còn là âm nhạc nữa mà chỉ là hỗn loạn. Đức Kitô chính là người nhạc trưởng của tâm hồn Kitô hữu. Khi Người ở trung tâm, mọi tình yêu khác đều hòa hợp thành một bản giao hưởng tuyệt đẹp.

Hoặc hãy nghĩ đến hệ mặt trời. Khi mặt trời ở đúng vị trí trung tâm, mọi hành tinh đều chuyển động hài hòa trong quỹ đạo của mình. Nhưng nếu một hành tinh muốn chiếm vị trí trung tâm, cả hệ sẽ rơi vào hỗn loạn. Đức Kitô chính là Mặt Trời của trái tim Kitô hữu. Khi Người đứng ở trung tâm, hôn nhân, gia đình, công việc, bạn bè, ngay cả lòng sùng kính Đức Maria cũng tìm được vị trí đúng đắn của mình.

Đó cũng là ý nghĩa của từ Hy Lạp ἄξιος (axios) mà Chúa Giêsu dùng khi nói: “Không xứng đáng với Thầy.” Từ này diễn tả một chiếc cân quân bình, nghĩa là đời sống phải tương xứng với căn tính của mình. Người thẩm phán xứng đáng thì sống đúng với chức vụ của mình. Người lính xứng đáng thì sống đúng với danh dự của người lính. Cũng vậy, nếu chúng ta nhận mình là Kitô hữu thì đời sống phải phản chiếu căn tính ấy. Chúa Giêsu không loại trừ chúng ta; Người mời gọi chúng ta sống sao cho tương xứng với điều mình tuyên xưng.

Có một người mẹ Công giáo đau lòng tâm sự với một linh mục: “Thưa cha, con không hiểu tại sao các con của con bây giờ chẳng đứa nào còn đi lễ nữa. Hồi nhỏ chúng đều học giáo lý đầy đủ.” Cha nhẹ nhàng hỏi: “Các cháu có tham gia thể thao không?” Bà mỉm cười đầy tự hào: “Có chứ! Cuối tuần nào gia đình con cũng đưa các cháu đi thi đấu. Chúng giành được nhiều học bổng lắm.” Cha hỏi tiếp: “Những giải đấu ấy có làm gia đình mình bỏ lễ Chúa Nhật không?” Người mẹ cúi đầu, nhỏ nhẹ: “Dạ… cũng nhiều lần. Chúng con nghĩ Chúa sẽ thông cảm.” Vị linh mục mỉm cười hiền từ: “Có lẽ Chúa thông cảm. Nhưng các con của chị cũng hiểu một điều: qua những quyết định của cha mẹ, các cháu học được rằng thành công quan trọng hơn việc thờ phượng Thiên Chúa.”

Anh chị em thân mến, những cha mẹ ấy đâu có chủ ý bỏ Chúa. Họ vẫn yêu Chúa. Chỉ có điều họ đã để một điều tốt trở nên quan trọng hơn Thiên Chúa. Sự đảo lộn trong tình yêu luôn bắt đầu như thế.

Rồi Chúa Giêsu nói tiếp: “Ai không vác thập giá mình mà theo Thầy thì không xứng đáng với Thầy.” Hãy để ý trình tự rất đẹp trong Tin Mừng hôm nay. Chúa bắt đầu bằng tình yêu, vì mọi quyết định đều bắt đầu từ trái tim. Tiếp đến là thập giá, vì khi Đức Kitô trở thành tình yêu lớn nhất, hy sinh sẽ tất yếu xuất hiện. Sau đó là sự sống: “Ai mất mạng sống mình vì Thầy sẽ tìm được nó”, vì mọi hy sinh vì Đức Kitô đều dẫn đến sự sống đích thực. Cuối cùng là phần thưởng, vì Thiên Chúa không bao giờ quên bất cứ hành động yêu thương nào được thực hiện vì Người. Tình yêu dẫn đến Thập Giá; Thập Giá dẫn đến Sự Sống; và Sự Sống nở hoa thành Phần Thưởng đời đời. Đó không chỉ là cấu trúc của bài Tin Mừng hôm nay, mà còn là lộ trình của mọi người môn đệ.

Nhiều người vẫn nói: “Bệnh tật là thập giá của tôi.” Điều đó không sai. Nhưng trong Tin Mừng hôm nay, thập giá còn mang một ý nghĩa sâu hơn. Thập giá là những đau khổ chúng ta tự nguyện đón nhận vì trung thành với Đức Kitô: trung thành trong một cuộc hôn nhân đầy thử thách; từ chối gian dối trong công việc; tha thứ cho người xúc phạm mình; kiên nhẫn chăm sóc cha mẹ già; can đảm nuôi dạy con cái trong đức tin giữa một xã hội đang dần xa Chúa. Đó là những thập giá được vác lên vì yêu mến Đức Kitô.

Chúa còn nói: “Ai giữ mạng sống mình thì sẽ mất; còn ai mất mạng sống mình vì Thầy thì sẽ tìm lại được.” Kẻ cạnh tranh lớn nhất của Đức Kitô nhiều khi không phải là người khác, mà chính là bản thân chúng ta. Chúng ta muốn giữ lấy sự an toàn, kế hoạch, danh dự và quyền kiểm soát của mình. Nhưng nghịch lý của Tin Mừng là: càng giữ chặt chính mình, cuộc đời càng nhỏ bé; càng trao phó mình cho Đức Kitô, cuộc đời càng trở nên phong phú.

Bài đọc thứ nhất minh họa điều ấy thật đẹp. Người phụ nữ thành Sunêm không xin ngôn sứ Êlisê điều gì cả. Bà chỉ nhận ra ông là người của Thiên Chúa. Bà chuẩn bị cho ông một căn phòng nhỏ, một chiếc giường, một cái bàn, một chiếc ghế và một cây đèn. Bà không hỏi: “Tôi sẽ được gì?” Bà chỉ nghĩ: “Tôi có thể dâng gì cho Thiên Chúa?” Đó là một trái tim đã biết yêu theo đúng trật tự. Và chính sau đó, Thiên Chúa mới ban cho bà điều bà chưa bao giờ dám xin: một người con trai. Văn hóa hôm nay thường hỏi: “Con được lợi gì?” Đức tin lại hỏi: “Lạy Chúa, con có thể dâng gì cho Ngài?”

Chính vì thế, Chúa Giêsu kết thúc bài Tin Mừng bằng phần thưởng. Ai đón tiếp một ngôn sứ là đón tiếp chính Chúa. Ai tiếp đón người công chính là tiếp đón chính Người. Ngay cả một chén nước lã trao cho một môn đệ của Chúa cũng không mất phần thưởng. Khi Đức Kitô ngự trị ở trung tâm trái tim, lòng quảng đại sẽ tự nhiên nảy nở. Một trái tim có trật tự sẽ trở thành một trái tim biết đón tiếp và biết trao ban.

Anh chị em thân mến,

Sự thánh thiện không được đo trước hết bằng số việc chúng ta làm cho Chúa, nhưng bằng việc trái tim chúng ta có được sắp xếp đúng trật tự hay không. Suốt cuộc đời, Chúa Thánh Thần âm thầm uốn nắn trái tim chúng ta để dạy chúng ta biết yêu như Đức Kitô yêu. Khi Đức Kitô thật sự trở thành tình yêu lớn nhất trong lòng mình, chúng ta không yêu vợ chồng ít hơn, không yêu cha mẹ ít hơn, không yêu con cái ít hơn, cũng không yêu Đức Mẹ ít hơn. Trái lại, chúng ta mới thực sự yêu họ như Thiên Chúa muốn: bằng một tình yêu được Đức Kitô thanh luyện, được Thập Giá củng cố và hướng về sự sống đời đời.

Xin Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp đồng hành với mỗi người chúng ta trên hành trình ấy, để Đức Kitô luôn là trung tâm của trái tim và là tình yêu lớn nhất của cuộc đời chúng ta. Amen.